Nexus اثر یووال نوح هراری: تاریخچه نگران کننده و جذاب شبکه های اطلاعاتی

کتاب «Nexus» نوشته یووال نوح هراری: تاریخ نگران‌کننده و جذاب شبکه‌های اطلاعات

نویسنده در این کتاب خوانندگان را به سفری از لوح‌های گلی تا ماشین‌های تفکر می‌برد تا دیدگاهی تاریخی دقیق‌تر از انقلاب هوش مصنوعی ارائه دهد.

کتاب Nexus، تاریخ مختصری از شبکه‌های اطلاعات به قلم یووال نوح هراری، همانند کتاب معروف او «انسان خردمند: تاریخ مختصر بشر» به اندازه زیادی از تاریخ بشر را پوشش نمی‌دهد، اما از لوح‌های گلی تا ماشین‌های تفکر، از مسیرهایی همچون دموکراسی، تمامیت‌خواهی، انجیل، انقلاب صنعتی و دیگر موضوعات مهم عبور می‌کند تا دیدگاهی جامع‌تر از انقلاب هوش مصنوعی به دست دهد.

خرید کتاب نکسوس با ترجمه فارسی

مفهوم اصلی کتاب Sapiens این بود که گونه ما به دلیل توانایی همکاری در گروه‌های بزرگ رشد کرده است، اما آیا واقعاً می‌توانیم به نفع خودمان به صورت یکپارچه عمل کنیم؟ هراری این موضوع را به چالش می‌کشد که چگونه می‌توانیم خود را «انسان خردمند» بنامیم. او معتقد است که ما قدرت عظیمی انباشته‌ایم، اما قدرت به معنای خرد نیست و اکنون در حال ساخت فناوری‌های جدیدی همچون هوش مصنوعی هستیم که می‌توانند از کنترل ما خارج شوند و ما را نابود کنند.

به اعتقاد هراری، و با استفاده از آزمایش‌های فکری قانع‌کننده، اعتماد بیش از حد به الگوریتم‌های هوش مصنوعی می‌تواند برای رژیم‌های تمامیت‌خواه خطرناک‌تر باشد؛ زیرا این رژیم‌ها فاقد نظام‌های کنترلی و توازن هستند. ماشین فقط باید رهبر (مرد یا زن) بالاترین مقام را قانع کند. با این حال، رهبران مستبدی مانند استالین باید محتاط باشند؛ زیرا الگوریتم‌ها را نمی‌توان با ترس تسلیم کرد و آن‌ها زبان دوپهلوی سیاسی را نمی‌فهمند.

بحث او درباره «پرده سیلیکونی» به جای پرده آهنین قدیم نیز به همان اندازه جذاب است. او دنیایی از استعمار داده‌ها را پیش‌بینی می‌کند که در آن، استفاده از سخت‌افزار و نرم‌افزارهای مختلف توسط چین و آمریکا، مانند خطوط ریلی قدیمی که از عرض ریل‌های ناسازگار استفاده می‌کردند، ممکن است انسان‌ها را در «پیله‌های اطلاعاتی» جدا از هم قرار دهد و نوعی شکاف اطلاعاتی ایجاد کند.

خواندن اینکه جنگ سایبری با همان اصل “تضمین تخریب متقابل” که ابرقدرت‌های جنگ سرد را از فشار دادن دکمه‌ها بازمی‌داشت، کنترل نمی‌شود، نگران‌کننده است. یک طرف ممکن است خود را قانع کند که “بمب‌های منطقی، اسب‌های تروجان و بدافزارها” می‌توانند آن‌ها را از حمله متقابل پس از حمله اولیه محافظت کنند، اما هراری در کاهش بودجه‌های نظامی امید می‌بیند (اگرچه «عملیات ویژه نظامی» پوتین در اوکراین این روند را مختل کرد) و تغییر به سمت اقتصاد مبتنی بر دانش که پتانسیل دستاوردهای جنگ را کاهش می‌دهد.

اما «هوش مصنوعی ممکن است نه‌تنها سلطه انسان بر زمین، بلکه نور آگاهی را نیز خاموش کند و جهان را به قلمرو تاریکی مطلق تبدیل کند». هراری این اندیشه سنگین را با «خبر خوش» متقابل می‌کند که ما توانایی ایجاد شبکه‌های اطلاعاتی متوازن را داریم که قدرت خود را کنترل کنند. با این حال، سؤال همچنان باقی است: آیا «انسان‌های خردمند» قادر به انجام این کار خواهند بود؟